Orkiestra Filharmonii Opolskiej
Katarzyna Lassak – skrzypce
Szymon Bywalec – dyrygent

gościnnie:
Rodzina Lassaków Heliosów z Zakopanego:
Katarzyna Lassak – skrzypce (prym), śpiew, instrumenty pasterskie: złóbcoki, piszczałki
Halina Maciata-Lassak – skrzypce, śpiew
Anna Lassak – skrzypce, śpiew
Tomasz Lassak – basy podhalańskie, śpiew

W programie:
występ Rodziny Lassaków Heliosów z Zakopanego (kapeli góralskiej)
Jan Adam Maklakiewicz – II Koncert skrzypcowy Góralski [25′]
przerwa[20′]
Antonín Dvořák – Tańce słowiańskie op. 72 [35′]

Nie ma lepszego sposobu na zrozumienie fascynacji kompozytorów folklorem niż bezpośrednie doświadczenie tego autentycznego, wykonywanego z serca i wypływającego wprost z rodzimej tradycji. Taką okazją jest koncert Góralski żywioł, czyli spotkanie z Rodziną Lassaków Heliosów z Zakopanego, która z powodzeniem kultywuje i promuje wielowiekowe tradycje muzyki góralskiej z rejonu Skalnego Podhala – zarówno w ramach życia liturgicznego i kulturalnego swego regionu, jak i podczas koncertów estradowych. Aktywność muzyków, tak indywidualna, jak i zespołowa, była wielokrotnie wyróżniana i nagradzana.

Obok spotkania z żywą tradycją góralskiego folkloru pojawi się jednak także jego dialog z klasyką. Inspiracje muzyką ludową, w tym tradycjami Podhala, odnaleźć można w twórczości wielu wybitnych kompozytorów. Odwołania do muzyki góralskiej znajdziemy m.in. w trzecim (narodowym) okresie twórczości Karola Szymanowskiego (zwłaszcza w balecie Harnasie op. 55 i zbiorach mazurków) czy u Wojciecha Kilara (tzw. poliptyk góralski, czyli Krzesany, Kościelec 1909, Siwa mgła i Orawa). Jednym z najbardziej znanych dzieł romantycznego twórcy Zygmunta Noskowskiego jest uwertura Morskie Oko, a bezkresna pasja do gór była nieodłączną częścią życia wybitnego kompozytora i taternika – Mieczysława Karłowicza. Choć Tatry zajmowały szczególne miejsce w jego życiu, w samych kompozycjach nie sięgał jednak po folklor podhalański. Publiczność usłyszy jednak dzieło przez lata zapomniane, które za sprawą Katarzyny Lassak powraca dziś do repertuaru koncertowego. To II Koncert skrzypcowy Góralski Jana Adama Maklakiewicza (1899–1954) – polskiego kompozytora, dyrygenta, pedagoga i krytyka muzycznego, kształcącego się zarówno w Warszawie (m.in. u Romana Statkowskiego), jak i w Paryżu (pod kierunkiem Paula Dukasa).

Kompozycja, nawiązująca do nurtów neoklasycznego i folklorystycznego, powstała w 1952 roku. Przybiera klasyczną, trzyczęściową formę koncertu solowego (allegro sonatowe – pieśń ABA’ – rondo). Materiał melodyczny zaczerpnięty został z folkloru Podhala, a kompozytor nie stroni też od stosowania skali góralskiej. Połączenie muzycznych zdobyczy świata klasyki z folklorem będzie można odczuć tym pełniej, że partię solową wykona właśnie ta, która gra – nomen omen – pierwsze skrzypce w rodzinnym zespole Lassaków Heliosów. Warto dodać, że to właśnie w jej wykonaniu koncert doczekał się w 2025 roku światowej premiery fonograficznej.

Nieco szersze spojrzenie na połączenie muzyki tradycyjnej z tradycjami kompozytorskimi świata klasyki przyniesie druga część koncertu, w której prym wieść będą Tańce słowiańskie op. 72 Antonína Dvořáka.

Zbiór zawierający osiem tańców powstał w 1886 roku i – podobnie jak op. 46 z 1878 roku – przeznaczony był pierwotnie na fortepian na cztery ręce. Inspirację dla czeskiego twórcy stanowiły słynne Tańce węgierskie Johannesa Brahmsa i podobnie jak one doczekały się orkiestracji. Z tą jednak różnicą, że o ile Brahms osobiście zinstrumentował zaledwie trzy spośród 21 tanecznych miniatur, o tyle Dvořák sam opracował komplet swoich 16 Tańców słowiańskich.

Ile słowiańskości jest w muzyce Podhala, ile folkloru góralskiego rzeczywiście odnajdziemy w koncercie skrzypcowym Maklakiewicza i czy muzyka czeskiego twórcy dobrze komponuje się z góralską nutą – o tym przekonają nas zarówno rodzinna kapela z Zakopanego, jak i filharmonicy opolscy pod batutą Szymona Bywalca.

Katarzyna Lassak – skrzypce

Znakomita skrzypaczka, absolwentka Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina (2020) w klasie skrzypiec prof. Janusza Wawrowskiego, pod którego kierunkiem w 2022 roku obroniła pracę doktorską (dyplom z wyróżnieniem). Studiowała również u prof. Agaty Szymczewskiej. W 2025 roku ukazała się płyta Korzenie i Inspiracje (wydana przez Chopin University Press), która przedstawia zarówno światową premierę fonograficzną II Koncertu skrzypcowego Góralskiego Jana Adama Maklakiewicza, który Katarzyna Lassak nagrała jako solistka z Orkiestrą Polskiego Radia w Warszawie pod batutą Pawła Kapuły, jak i nagrania ludowych źródeł koncertu skrzypcowego, czyli tradycyjnych nut podhalańskich w jej wykonaniu jako prymistki wspólnie z rodzinną kapelą góralską – Muzyką Rodziny Lassaków Heliosów z Zakopanego. Album zawiera też archiwalne nagrania pradziadka i dziadka artystki, przedstawiające wielopokoleniowe tradycje muzyczne rodziny. Za album ten Katarzyna Lassak została nominowana do prestiżowej Nagrody Fryderyk 2026, w kategorii Fonograficzny Debiut Roku – Muzyka Klasyczna.

Występowała jako solistka z orkiestrami symfonicznymi Filharmonii im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie, Filharmonii Pomorskiej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy, Filharmonii Świętokrzyskiej im. Oskara Kolberga w Kielcach, Filharmonii Zielonogórskiej im. Tadeusza Bairda, Filharmonii Gorzowskiej, Polskiej Filharmonii Sinfonia Baltica im. Wojciecha Kilara w Słupsku oraz z Orkiestrą Polskiego Radia w Warszawie.  Koncertowała także z orkiestrą kameralną Warsaw Players, Tatrzańską Orkiestrą Klimatyczną i Atom String Quartet. Współpracowała z takimi dyrygentami, jak Łukasz Borowicz, Michał Klauza, Paweł Kapuła, Przemysław Fiugajski, Agnieszka Kreiner, Michał Krężlewski i Norbert Twórczyński.

Z powodzeniem łączy umiejętności klasycznej skrzypaczki i prymistki ludowej kapeli. W salach koncertowych polskich filharmonii prezentuje trzy tzw. à la góralskie koncerty skrzypcowe XX wieku (II Koncert skrzypcowy Góralski Jana Adama Maklakiewicza, III Koncert skrzypcowy Grażyny Bacewicz, II Koncert skrzypcowy op. 61 Karola Szymanowskiego), poprzedzając je tradycyjnymi nutami góralskimi, stanowiącymi źródła inspiracji kompozytorów, wykonywanymi z Muzyką Rodziny Lassaków Heliosów.

Występowała na międzynarodowych festiwalach muzycznych – są wśród nich Festiwal Smyczkowy Mistrzowie polskiej wiolinistyki, Emanacje, Gaude Mater, Muzyczne Przestrzenie, Ogrody Muzyczne, Festiwal im. Piotra Janowskiego, Festiwal Wojciecha Kilara. Zagrała recitale m.in. w Teatrze Muzycznym ROMA, Muzeum Karola Szymanowskiego w willi Atma i w Pałacu Prezydenckim.

Jest laureatką wielu konkursów. W wieku 18 lat wygrała Konkurs Wokalny Pamiętajmy o Osieckiej. Tylko w ostatnim czasie zdobyła 10 pierwszych miejsc w konkursach ogólnopolskich i międzynarodowych, w tym: Grand Prix Sabałowe Gęśle dla najlepszego instrumentalisty na Międzynarodowym Festiwalu Folkloru Ziem Górskich i Nagrodę honorową Dziadońcyn Smycek. Była stypendystką Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2023 r. nadano jej honorowy tytuł Wierchowej Orlicy.