Orkiestra Filharmonii Opolskiej
Wojciech Jeliński – puzon
Jakub Chrenowicz – dyrygent

W programie:
Ferenc Liszt – Poemat symfoniczny Les Préludes (16′)
Ferdinand David – Concertino na puzon Es-dur op. 4 (15′)
Stanisław Moniuszko – Uwertura do opery Paria (opr. Grzegorz Fitelberg) (9’30)
Mieczysław Karłowicz – Odwieczne pieśni op. 10 (25′)

Zapraszamy na niezwykły koncert symfoniczny Odwieczne pieśni, który pozwoli słuchaczom na moment oderwać się od codziennych spraw i doświadczyć bogactwa oraz potęgi dźwięków. Od romantycznej liryki po głęboką refleksję nad ludzkim losem – w programie znalazły się dzieła ukazujące zarówno wirtuozerię instrumentalną, jak i symfoniczną narrację.

Otwarcie wieczoru stanowić będzie jeden z najsłynniejszych poematów symfonicznych Ferenca Liszta – Les Préludes. Utwór stanowi muzyczną refleksję nad życiem jako serią następujących po sobie epizodów – od miłości, rozkoszy szczęścia, przez burzliwe perypetie i chwile ukojenia, aż po triumfalne zwycięstwo. Inspiracją do tego dzieła stała się poezja Alphonse’a de Lamartine’a, choć Liszt nie stworzył dosłownej ilustracji literackiej, lecz raczej dźwiękową medytację nad zmiennością drogi życiowej człowieka. Muzyka prowadzi słuchaczy od delikatnego, lirycznego wstępu, przez trzymające w napięciu kulminacje, aż po pełen blasku finał. Charakterystycznym motywem dzieła jest heroiczna fanfara, która powraca w różnych wariantach, nadając utworowi spójność i dramaturgię. Liszt mistrzowsko operuje tu barwą orkiestry, elektryzując ekspresją i bogatymi kontrastami.

Następnie usłyszymy Concertino na puzon Es-dur op. 4 Ferdinanda Davida – jedno z najważniejszych dzieł w repertuarze tego instrumentu. Skomponowany w 1837 roku na zamówienie słynnego puzonisty Carla Queissera, utwór łączy klasyczną formę z romantyczną ekspresją, melodyjne frazy z wirtuozowskimi pasażami, ukazując pełnię możliwości technicznych i brzmieniowych puzonu.

Kompozycja składa się z trzech części:

1. Allegro maestoso – energiczne, majestatyczne otwarcie prezentuje główny temat, który przechodzi w efektowne pasaże i dynamiczne dialogi solisty z orkiestrą.
2. Andante marcia funebre – liryczna część środkowa, utrzymana w charakterze marsza żałobnego, pozwala puzonowi zaprezentować swoją śpiewność i głębię brzmienia.
3. Allegro maestoso – ekscytujące, rytmiczne zakończenie, w którym solista popisuje się techniką i biegłością w szybkim tempie.

David, będący cenionym skrzypkiem i pedagogiem, doskonale rozumiał pojęcie idiomu instrumentalnego, co sprawia, że jego Concertino to nie tylko popis wirtuozerii, lecz także dzieło pełne wyrazu oraz muzycznej elegancji. Utwór na stałe wszedł do kanonu literatury puzonowej i pozostaje jednym z kluczowych dzieł solowych na ten instrument.

W dalszej części programu zabrzmi Uwertura do opery Paria Stanisława Moniuszki w opracowaniu Grzegorza Fitelberga. To rzadziej wykonywana, lecz niezwykle efektowna kompozycja, stanowiąca dynamiczne, barwne wprowadzenie do ostatniego dzieła scenicznego tego kompozytora. Paria, mająca premierę w 1869 roku, to utwór o niezwykle oryginalnym charakterze, osadzony w egzotycznym, indyjskim kontekście. Tematyka opery – walka z niesprawiedliwością społeczną i podziałami kastowymi – wyróżnia ją na tle wcześniejszych oper Moniuszki, znanego głównie z twórczości patriotycznej. Uwertura, w opracowaniu Grzegorza Fitelberga, zyskuje dodatkową symfoniczną ekspresję i blask orkiestrowy. Już od pierwszych taktów buduje intensywne napięcie, przechodząc przez bogate kontrasty dynamiczne i melodyczne. Moniuszko splata tu liryczne tematy z energicznymi fragmentami orkiestrowymi, odmalowując dramatyzm i orientalny koloryt swojej ostatniej opery. Dzięki opracowaniu Fitelberga Uwertura nabrała nowoczesnego, bardziej symfonicznego kształtu, co podkreśla emocjonalną siłę muzyki Moniuszki. To dzieło, które nie tylko zapowiada operę, lecz także doskonale funkcjonuje jako samodzielna kompozycja koncertowa.

Kulminacyjnym punktem wieczoru będą Odwieczne pieśni op. 10 Mieczysława Karłowicza. Ten trzyczęściowy cykl symfoniczny, skomponowany w latach 1904–1906, jest głęboko refleksyjną, filozoficzną medytacją nad przemijaniem i nieuchronnością śmierci. Kompozycja buduje tajemniczą, niemal mistyczną atmosferę zadumy.

Każda z części opowiada odrębną historię, a wszystkie razem tworzą sugestywną, emocjonalną całość:

1. Pieśń o wiekuistej tęsknocie – melancholijna, wyrażająca nostalgię za czymś nieosiągalnym, nieuchwytnym. Liryczne frazy smyczków i nastrojowa instrumentacja wprowadzają w stan kontemplacji.
2. Pieśń o miłości i o śmierci – pełen kontrastów w dynamice i barwie dialog, w którym liryczne melodie przeplatają się z burzliwymi kulminacjami.
3. Pieśń o wszechbycie – finałowa część, wyrażająca zarówno spokój, jak i monumentalną siłę natury. To muzyczna apoteoza, w której ziemia i wszechświat zdają się współbrzmieć w wielkim, odwiecznym cyklu życia.

Poemat Odwieczne pieśni inspirowany był w dużej mierze własnymi przeżyciami Karłowicza podczas samotnych górskich wędrówek. Kompozytor był wielkim miłośnikiem Tatr – wspinał się i fotografował góry, a także propagował ich piękno. Zginął tragicznie w wieku 32 lat, zasypany przez lawinę. Odwieczne pieśni to muzyczna kontemplacja istnienia, przemijania i nieśmiertelnego piękna natury – arcydzieło polskiego modernizmu, do dziś zachwycające bogactwem symfonicznej kolorystyki i orkiestrowym rozmachem.

Połączenie melancholijnego nastroju Karłowicza, romantycznej stylistyki Moniuszki, technicznej maestrii Davida oraz muzycznych innowacji Liszta dostarczy słuchaczom niepowtarzalnych brzmieniowych wrażeń. Koncert Odwieczne pieśni przyniesie chwilę wytchnienia i zadumy nad biegiem życia, odcieniami uczuć oraz nieuchronnym kresem istnienia.

Wojciech Jeliński – puzon

Ukończył z wyróżnieniem Akademię Muzyczną im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu w klasie dr. hab. Macieja Łakomego, prof. AMP oraz Hochschule für Musik Hanns Eisler w Berlinie w klasie długoletniego puzonisty Filharmoników Berlińskich, profesora Christharda Gösslinga. W latach 2016–2018 roku był stypendystą Karajan Akademie Der Berliner Philharmoniker w klasie prof. Olafa Otta. Jest laureatem stypendiów m.in.: stypendium artystyczne Miasta Poznania, stypendium Marszałka Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie kultury, stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego czy stypendium Ministra Nauki dla wybitnych młodych naukowców.

Wojciech Jeliński jest adiunktem w Katedrze Instrumentów Dętych Blaszanych w Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu, a od 2019 roku jest pierwszym puzonistą Filharmonii im. T. Szeligowskiego w Poznaniu. W 2021 roku otrzymał stopień doktora w dziedzinie sztuk muzycznych. Jest pomysłodawcą oraz dyrektorem artystycznym Tromboholizm – Poznań Trombone Music Festival.

Wojciech Jeliński ma na swoim koncie liczne koncerty na prestiżowych festiwalach i koncertach w kraju (m.in. podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień,  Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Poznańska Wiosna Muzyczna, Festiwalu Muzyka w Starym Krakowie, koncertu laureatów Konkursu Muzyki XX i XXI wieku w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. W. Lutosławskiego w Warszawie, koncertu Witold Szalonek in memoriam w Katowicach organizowanego przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne) oraz na arenie międzynarodowej (m.in. w Czechach: Gramodeska w Pradze i Brnie, w Niemczech: Berliner Festspiele, Mikromusik – Festival experimenteller musik und sound art w Berlinie, Wittener Tage für neue Kammermusik, w Hochschule für Musik Hanns Eisler w Berlinie czy w Hoschschule für Musik und Theater w Rostoku, Austrii: Marathon V-Festival for young contemporary music w Wiedniu,  Estonii: Estonian Music Days w Tallinie). Regularnie prowadzi warsztaty podczas Spotkań Puzonowych Żywieckie Suwakowanie oraz Letniej Akademii Instrumentów Dętych Blaszanych w Kaliszu.

Współpracuje z takimi orkiestrami i zespołami, jak: Berliner Philharmoniker, Staatstheater Cottbus, Teatrem Wielkim im. S. Moniuszki w Poznaniu, NFM Filharmonią Wrocławską, Filharmonią Gorzowską, Polską Orkiestrą Sinfonia Iuventus, Collegium F, TrombQuartet, Sepia Ensemble, Ensemble Mini, Animatic, Spółdzielnia Muzyczna, Respiro d’Arte, Polish Brass Trio, Trans-for-Matha Ensemble, Ensemble Mosaik, Ensemble Apparat, Ensemblekollektiv Berlin.

Artysta specjalizuje się w wykonywaniu muzyki XX i XXI wieku, prawykonuje utwory współczesnych kompozytorów m.in. Ewy Fabiańskiej-Jelińskiej, Artura Kroschla, Zbigniewa Kozuba, Reinharda Kargera, Marka Bardena czy Ann Cleare. Mimo młodego wieku, na swoim koncie ma już kilka wydań płytowych i wykonań utworów jako solista z orkiestrą m.in. z towarzyszeniem Filharmonii Poznańskiej, Filharmonii Dolnośląskiej w Jeleniej Górze, Filharmonii Zielonogórskiej, Polskiej Orkiestry Sinfonii Iuventus im. J. Semkowa, Norddeutsche Philharmonie Rostock, Orkiestry Tutta Forza z Gdańska, Orkiestry Symfonicznej oraz Orkiestry Dętej Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego z Poznania.

Jakub Chrenowicz – dyrygent

Kierownik artystyczny i Pierwszy dyrygent Filharmonii Opolskiej im. J. Elsnera, Pierwszy Dyrygent Filharmonii Koszalińskiej im. S. Moniuszki, szef Orkiestry Symfonicznej Akademii Muzycznej im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu, Kierownik Katedry Dyrygentury Symfonicznej i Operowej Akademii Muzycznej im. I.J. Paderewskiego, doktor habilitowany, profesor Akademii Muzycznej w Poznaniu.

W latach 2010-2012 pełnił funkcję asystenta dyrektora Antoniego Wita w Filharmonii Narodowej w Warszawie. Stanowisko to objął zaraz po ukończeniu z wyróżnieniem Akademii Muzycznej im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu w klasie dyrygentury symfoniczno-operowej Jerzego Salwarowskiego. W ramach programu LLP-Erasmus kształcił się także w Hochschule für Musik und Darstellende Kunst we Frankfurcie n/Menem oraz był stypendystą Accademia Musicale Chigiana, gdzie studiował pod kierunkiem Gianluigiego Gelmettiego. W 2016 roku na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie otrzymał stopień doktora, promotorem doktoratu był prof. Antoni Wit. W roku 2019, również na UMFC, uzyskał stopień doktora habilitowanego.

W roku 2016 otrzymał Teatralną Nagrodę Muzyczną im. Jana Kiepury w kategorii Najlepszy Dyrygent.

W 2019 został laureatem Medalu Młodej Sztuki Głosu Wielkopolskiego, nagrody przyznawanej wybitnym poznańskim twórcom, którzy nie ukończyli trzydziestego roku życia.

Artysta koncertował z takimi zespołami, jak Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej w Warszawie, Sinfonia Varsovia, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach, Polska Orkiestra Radiowa,  Orkiestra Gran Teatre del Liceu, Janačkova Filharmonia w Ostrawie, Brandenburgisches Staatsorchester we Frankfurcie nad Odrą, Kammerorchester Berlin, Sinfonietta Cracovia, orkiestry Filharmonii Poznańskiej, Krakowskiej, Łódzkiej, Pomorskiej, Bałtyckiej, Śląskiej, Opolskiej i innymi.

W sezonie artystycznym 2012/2013 pełnił funkcję pierwszego dyrygenta Opery i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku.

W sezonie artystycznym 2011/2012 Jakub Chrenowicz zadebiutował w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie, gdzie powierzono mu kierownictwo muzyczne premiery Polskiego Baletu Narodowego Opowieści biblijne. W kolejnych sezonach prowadził szereg przedstawień operowych (Straszny Dwór Stanisława Moniuszki) i baletowych (Święto Wiosny Igora Strawińskiego, Tańczmy Bacha, Perły XX wieku).

W październiku 2013 zadebiutował z orkiestrą i chórem Gran Teatre del Liceu w Barcelonie, podczas przedstawień Polskiego Baletu Narodowego w tym słynnym teatrze.

W maju 2015 roku objął kierownictwo muzyczne spektaklu Casanova w Warszawie w choreografii Krzysztofa Pastora; był również autorem koncepcji muzycznej tego przedstawienia. Spektakl został wskazany przez redakcję magazynu Dance Europe jako jedna z czterech najważniejszych światowych premier baletowych sezonu.

Prowadził również przedstawienia w Operze Wrocławskiej (Halka S. Moniuszki, Coppelia L. Delibes’a, Giselle A. Adama) w Teatrze Wielkim w Łodzi (m.in. Święto wiosny I. Strawińskiego, Krzesany W. Kilara, Don Kichot L. Minkusa ) oraz Operze Bałtyckiej w Gdańsku (Straszny Dwór S. Moniuszki).

Występował ze znakomitymi solistami, m.in. z  Alexandrem Gavrylyukiem, Daniilem Trifonovem, Julianną Awdiejewą,  Dang Thai Sonem, Piotrem Palecznym, Peterem Jablonskim, Kają Danczowską, Soyoung Yoon, Patrickiem Gallois, Jadwigą Rappé, Olgą Pasiecznik, Krzysztofem Jakowiczem, Konstantym Andrzejem Kulką, Tomaszem Strahlem, Bartłomiejem Niziołem, Jakubem Jakowiczem, Łukaszem Długoszem, Szymonem Nehringiem, Leszkiem Możdżerem, Davidem Krakauerem.

Dorobek nagraniowy dyrygenta zawiera m.in. CD z prapremierowym nagraniem IX Symfonii Krzysztofa Meyera z Orkiestrą Filharmonii Poznańskiej i Chórem Filharmonii Krakowskiej (DUX), rejestrację Verklärte Nacht Schönberga i Metamorfoz Straussa z Marcinem Suszyckim i Kameralną Orkiestrą Smyczkową AMP (DUX). Ponadto nagranie Audio-Video Te Deum Zbigniewa Kozuba zamówionego na 100-lecie AMP (wyd. AMP), CD z muzyką G. Bacewicz, W. Lutosławskiego, M. Karłowicza, K. Kurpińskiego z Płocką Orkiestrą Symfoniczną (DUX). Ponadto artysta zarejestrował 2 CD oraz DVD z muzyką Witolda Lutosławskiego z Orkiestrą Filharmonii Koszalińskiej (Acte Prealable oraz wyd. FK). Z Orkiestrą Akademii Muzycznej w Poznaniu nagrał 3 płyty z muzyką kompozytorów poznańskich (Z. Kozuba, J. Stalmierskiego, A. Kroschela).